Videonu Azərbaycan dilində izlə

Bölməyə klik edin — video həmin ana keçəcək.

Əsas faktlar

  • Çində istehlak ÜDM-in təxminən 56 faizini təşkil edir; ABŞ-da 80, Almaniyada 76 faizdir.
  • 2025-ci ildə Çinin ticarət profisiti təxminən 1,2 trilyon dollar olub və 2008-ci ildən bəri dörd dəfə artıb.
  • Çinin borcu bəzi qiymətləndirmələrə görə ÜDM-in 300 faizinə çatır, bunun təxminən 40 faizi yerli hökumətlərin payına düşür.
  • Çin sənayesində 120–200 milyon insan çalışır.
  • Yaponiyada istehlak 1991-ci ildə ən aşağı həddə düşüb və təxminən 17 ilə bərpa olunub.

Kontekst

Çin 1980-ci illərdən başlayan islahatlarla dünyanın ən böyük istehsal mərkəzlərindən birinə çevrildi. Yüksək yığım və investisiya onilliklər boyu sürətli artımı təmin etdi.

Son illərdə isə daxili tələbin zəifliyi, daşınmaz əmlak bazarındakı problemlər və yerli hökumətlərin borcu iqtisadi artımı məhdudlaşdırır. Avropa və başqa ölkələr Çin mallarının ucuz qiymətlərindən şikayətlənir.

Bu, Azərbaycan üçün niyə vacibdir

Çin Azərbaycanın və bütün Mərkəzi Asiya, Xəzər regionunun mühüm ticarət tərəfdaşı və “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü üzrə əsas investorlardan biridir. Onun iqtisadi yavaşlaması neft və xammal tələbinə, nəqliyyat dəhlizləri üzrə layihələrə də təsir göstərə bilər.

Adi istehlakçı üçün isə nəticə ucuz Çin mallarının axınının davam etməsidir, lakin bu, bəzi ölkələrdə yerli sənayeyə təzyiq yaradır və ticarət mübahisələrini artırır.

Terminlər

İstehlak payı (consumption share of GDP)
Ev təsərrüfatlarının xərclərinin ÜDM-də payı.
Dempinq (dumping)
Malın xaricdə daxili bazardakından ucuz qiymətə satılması.
Ticarət profisiti (trade surplus)
İxracın idxaldan çox olması.
İtirilmiş onillik (lost decade)
Yaponiyada 1990-cı illərdən başlayan uzunmüddətli iqtisadi durğunluq dövrü.

Tez-tez verilən suallar

Çində istehlak niyə aşağıdır?

Videoya görə, çoxillik model ev təsərrüfatlarının gəlirini aşağı saxlayıb yığımı artırmaq və investisiyanı maliyyələşdirmək üzərində qurulub.

Çin istehlakı necə artıra bilər?

Əmək haqqının və sosial müdafiənin artırılması vacibdir, lakin bu, şirkətlərin və ya dövlətin gəlirini azaldır, siyasi baxımdan çətindir.

Yaponiya təcrübəsi Çin üçün nə deməkdir?

Müəllifə görə, əgər Çin tarazlaşdırmanı təxirə salsa, Yaponiya kimi uzunmüddətli durğunluq yaşaya bilər.

çin iqtisadiyyatıistehlakticarət profisitiyaponiyadempinq
Mənbə

Video The Diplomat kanalına məxsusdur və YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Azərbaycan dilindəki izah və şərhlər observe.az redaksiyası tərəfindən süni intellekt dəstəyi ilə hazırlanıb. Necə işləyirik?

Orijinal videonu YouTube-da izlə →